Welke Compositie Theorie


De diagonaal methode is in tegenstelling tot de gecreëerde compositie methoden “de Gulden Snede” en “Regel van Derden” geen bedachte compositie theorie, maar een ontdekking van de Nederlandse fotograaf en docent fotografie Edwin Westhoff.
De Diagonaal Theorie is ook geen methode afgeleid van de Gulden Snede of Regel van Derden.
Hoe moeten wij ons de Diagonaal Methode voorstellen?

Vanuit de vier hoeken van een rechthoek of vierkant tekenen we de bissetrice (of deellijn = de lijn die de hoek van 90 graden deelt in twee gelijke hoeken van 45 graden). Uit onderzoek van onder meer Edwin Westhoff bleek dat kunstenaars en fotografen uit het verleden de details welke zij belangrijk vonden op deze diagonalen plaatsten, waardoor details op deze diagonalen direct opvallen.

Maar wat is nu het belangrijke verschil tussen de Diagonaal Methode en de Regel van Derden?
Wellicht is het raadzaam alvorens beide methoden tegenover elkaar te zetten, nog even het principe van de Regel van Derden in het kort te bepreken.
Hierbij wordt de rechthoek d.m.v. twee horizontale en twee verticale lijnen in negen gelijke vlakken verdeeld.

rasterderdenregel

Wanneer de aandachtspunten welke de fotograaf bewust heeft gekozen op of rond de vier kruispunten der lijnen worden geplaatst, wordt de compositie van de foto sterker en dynamischer. Bovendien zou de horizon bij deze methode op 1/3 of 2/3 (ter hoogte van de eerste of tweede horizontale lijn) moeten worden geplaatst voor een betere compositie. Tot zover even de opfrisser wat betreft de Gulden Regel.

Diagonaalmethode vs Regel van Derden.
Bij de Regel van Derden plaatst men bewust aandachtspunten in de foto (door de fotograaf) op of rond de vier kruispunten.
De Regel van Derden en de Gulden Snede zijn theorieën, en de theorie is dat de compositie beter zal worden als je willekeurige onderwerpen op vooraf bepaalde plaatsen zet.
Bij de Diagonaal Methode plaatst de fotograaf onbewust bepaalde voor de foto belangrijke details op de diagonaallijnen.
De Diagonaal Methode heeft dus een andere achtergrond dan de bekendere compositieregels. De Gulden Snede en de Regel van Derden zijn beide gebaseerd op een bepaalde theorie. Naar aanleiding daarvan vonden deze compositietechnieken algemeen navolging. De Diagonaal Methode daarentegen kwam aan het licht door experimenteel onderzoek, waarbij duizenden foto’s werden vergeleken.

 

slide_22

Volgens aanhangers van de Diagonaal Methode is er bij de Regel van Derden geen relatie tussen vorm en inhoud, anders gezegd, bij de Regel van Derden is het voor de buitenstaander die de foto bekijkt niet duidelijk wat de drijfveer was van de fotograaf om de foto op die manier te maken, de belangrijke kenmerken komen hierbij niet tot hun recht maar blijven onopgemerkt tussen de andere details van de foto.

slide_23

Echter bij de Diagonaal Methode zou de kijker direkt zien wat de fotograaf in feite als belangrijkste kenmerk van de foto naar voren zou willen brengen, cq extra aandacht zou willen geven in het gehele plaatje. Dit zou zijn oorsprong hebben in het feit dat je bij de Diagonaal Methode de foto ansich op dezelfde manier bekijkt dan de fotograaf voor ogen had net voordat hij de ontspanknop indrukte. De fotograaf heeft de belangrijke details van de foto onbewust op de diagonalen gezet en draagt hij hierbij zijn visie via de bissetrices over aan de kijker. Op deze wijze bepaald de fotograaf welke details hij om psychologische redenen belangrijk vond bij het maken van de foto onbewust over aan de kijker.
In beginsel is het de manier waarop iemand naar een foto of schilderij kijkt. Het oog van de kijker volgt een bepaalde weg over het beeld: langs de diagonalen. Als maker van het beeld kun je hier rekening mee houden. Het beeld oogt prettiger als elementen over de diagonalen van het beeld lopen. Bovendien worden details sneller opgemerkt door de kijker indien je deze op zulke strategische posities plaatst.
De Diagonaal Methodist stelt: De Regel van Derden is een compositie theorie. De compositie van de foto zou (met voorbedachte rade, bewust) beter worden indien belangrijke details vooraf op vastgestelde punten geplaatst worden, echter de kijker dit niet als zodanig meekrijgt. Kortom het doel van de Regel van Derden komt niet tot zijn recht, sterker nog, in veel gevallen leid de Regel van Derden tot een slechtere compositie, omdat:
“de algemene gevoelsmatige (onbewuste) kadrering van een foto is belangrijker dan de (rationele) bewuste plaatsing van details op vastgestelde punten in de foto”. En deze belangrijke compositieregel wordt bij het gebruik van de Regel van Derden overtreden en zou als gevolg hiervan niet werken.
Bij gebruik van de Diagonaal Methode zou de totale kadrering en plaatsing van belangrijke details tegelijkertijd en onbewust plaats vinden, waardoor je uitsluit dat rationele manipulatie de compositie niet nadelig kan beinvloeden of zelfs vernietigen.
Geometry in Pictorial Composition.

Brian Thomas testte in zijn boek “Geometry in Pictorical Composition” 98 beroemde schilderijen op eventueel gebruikte geometrische theorieen.
Edwin Westhoff schreef hierover: “Mijn mening is dat dergelijke onderzoeken zelden of nooit iets kunnen opleveren omdat
⦁ vaste matrixen die esthetiek als doel hebben, blijkbaar niet zijn gebruikt (oftewel: kunstenaars werken op hun gevoel),
⦁ het onwaarschijnlijk is dat er opeens een onbekende matrix opduikt als het om esthetische zaken gaat.
Het verschil met de ontdekking van de Diagonaal Methode is dat ik niet als doel had om esthetische matrixen te zoeken en dat mijn onderzoek geen theoretisch doel had om iets te bewijzen. Mijn enige doel was om er achter te komen waarom de Regel van Derden zo onnauwkeurig is. Dat mijn experiment, bestaande uit het (volledig op het gevoel) vijf keer plaatsen van punten in een rechthoekig kader, tot de ontdekking van de Diagonaal Methode heeft geleid, was puur toeval en niet gepland en had geen theoretische basis.
Maar het belangrijkste was dat de Diagonaal Methode geen esthetische basis bleek te hebben: er is in het geheel geen sprake van een “betere compositie”.

Conclusies:
⦁ 1) We kunnen dingen ontdekken waar de kunstenaar in geïnteresseerd was.
⦁ 2) Alle posities op alle vier Diagonalen zijn in theorie mogelijk.
⦁ 3) In landschappen en architectuurfoto’s zijn meestal geen details zichtbaar
waardoor in deze genres de DM meestal niet voor komt.
⦁ 4) De DM wordt meestal gevonden in portret- en reportagefotografie.
⦁ 5) De DM kan gebruikt worden om foto’s achteraf te croppen.
⦁ 6) Soms zijn lijnen (zoals bijv. armen) in de foto langs of parallel aan de Diagonalen
geplaatst.
⦁ 7) Details liggen meestal op de Diagonalen met max. 1 mm afwijking op A4 formaat.
⦁ 8) In reclamefoto’s liggen kleine producten (of details daarvan) vaak op de
Diagonalen.
⦁ 9) De kadrering van beeldvullende onderwerpen is belangrijker dan de plaatsing van
details (daarom liggen details bij dit soort foto’s meestal niet op de Diagonalen).
⦁ 10) De (onbewuste) plaatsing van details op de Diagonalen is een subjectieve keuze
van de kunstenaar of fotograaf en heeft niet te maken met esthetiek (het
“verbeteren van de compositie”).
⦁ 11) Deze details (zie punt 10) worden gekozen om psychologische en emotionele
redenen en niet om esthetische redenen.

Edwin van Westhof stelt:
Na vier jaar onderzoek is er maar één conclusie: De Diagonaal Methode is een nieuwe manier om naar beelden en foto’s te kijken.
Wordt een compositie van een foto nu werkelijk beter als een detail van de foto op een kruispunt van lijnen wordt geplaatst, of de horizon op een lijn staat zoals toegepast bij de Regel van Derden?

De Diagonaal Methode kan niet op dezelfde wijze worden beschouwd of gebruikt als bovengenoemde theorieën.
In tegenstelling tot de Regel van Derden en Gulden Snede, wordt de Diagonaal Methode onbewust toegepast en zijn de details die op de diagonalen liggen inhoudelijk belangrijk voor de fotograaf/kunstenaar. De keuze van deze details is subjectief; dit hangt af van de interesse en motivatie van de fotograaf/kunstenaar maar wij als kijker dit kunnen zien.

Tienmaal diagonaal

1. De diagonaalmethode werkt zowel met vierkante als rechthoekige beeldformaten.
2. Met deze methode kunnen we snel zien wat de (verborgen) aandachtspunten zijn.
3. Alle punten op de vier diagonalen trekken de aandacht, niet alleen de posities op de kruispunten.
4. De belangrijkste details blijken vaak tot op de halve millimeter nauwkeurig op de diagonalen te liggen.
5. Als zulke details níet op de diagonalen liggen, is daar heel vaak een goede reden voor.
6. De kadrering van beeldvullende onderwerpen heeft voorrang boven de plaatsing van details.
7. De diagonaalmethode kan gebruikt worden om de beelduitsnede achteraf te verbeteren.
8. Bij sommige soorten fotografie, zoals landschappen en architectuur, zijn er vaak geen dominante details. In zo’n geval is de diagonaalmethode niet bruikbaar.
9. Lijnen die gevormd worden door armen, benen, delen van meubels of gebouwen blijken zich ook vaak op één of meer diagonalen te bevinden.
10. Bij reclamefoto’s liggen de producten die men wil verkopen vaak op de diagonalen, met name als er sprake is van relatief kleine voorwerpen of details die de aandacht moeten trekken.

Welke waarden hebben deze regels, en moet je deze regels beschouwen als regels, of laat ik het anders formuleren, als wetten of is het leuk deze toe te passen wanneer jij als fotograaf denkt dat het inderdaad een betere compositie van het gehele plaatje oplevert.
Als fotograaf en componist van mijn eigen foto’s zijn er momenten waarin ik een compositieregel toepas maar gebruik ze niet als een wet maar als een leidraad. En zo hoort het naar mijn idee te gaan. Een ieder heeft zijn eigen motivatie om zijn of haar foto zo te maken zoals hij is, waarbij de eventuele positieve feedback van een buitenstaander ter harte kan worden genomen.

micheljansenfotografie.