Het Nieuwe Instituut is op 1 januari ontstaan uit een fusie van het Nederlands Architectuurinstituut, Premsele (Nederlands Instituut voor Design en Mode), en Virtueel Platform (kennisinstituut voor e-cultuur).

Ofschoon na het uitschrijven van een prijsvraag omtrent het ontwerp van Het Nieuwe Instituut, het ontwerp van Rem Koolhaas favoriet was bij zowel de vakpers en directeur stadsontwikkeling Rotterdam Riek Bakker, verleende Het NAI de opdracht aan Jo Coenen. De inpassing in de omgeving en de verwijzingen naar de geschiedenis van de architectuur waren doorslaggevend voor deze keus.