Diafragma en scherptediepte


Diafragma.
Het diafragma is één van de drie factoren die de belichting van de foto bepalen. Maar het diafragma en dan specifieker gezegd de grootte van het diafragma heeft ook belangrijke neveneffecten die je kunt gebruiken in je foto.
De grootte van het diafragma-opening bepaalt de scherptediepte, afhankelijk van de voorwerpsafstand. Naast deze grootte van het diafragma bepaalt ook de brandpuntsafstand van de gebruikte lens de scherptediepte.
Maar als eerste de grootte van het diafragma.
Allereerst wil ik het principe van de scherptediepte verklaren onafhankelijk van de grootte van het diafragma en/of brandpuntsafstand van de gebruikte lens.
Je stelt scherp op een voorwerp op 5 meter. Alles in zowel het verticale als horizontale platte vlak op 5 meter is scherp. Het beeld op de sensor is ook scherp.
Echter op 4,50 meter of 5,50 meter is het beeld op de sensor niet scherp maar wordt waziger en ontstaat er een verstrooiingsfiguur. Op 4,0 meter en 6 meter is deze verstrooiingsfiguur nog waziger. Kortom naarmate je afstand vanaf je oorspronkelijk ingestelde afstand van 5 meter veranderd (voor of achter het voorwerp) wordt de verstrooiingsfiguur onscherper.
Door de diafragma-opening te verkleinen wordt de verstrooiing van het originele beeld, dus de verstrooingsfiguur op de sensor kleiner. De foto wordt niet scherper maar de onscherpte wordt minder. Echter deze verstrooiing van het originele beeld neemt toe naarmate je verder van het voorwerp verwijderd, echter verleg je de plaats waar dit zich voordoet vanaf het originele beeld af. Door de diafragma opening nog verder te verkleinen wordt de verstrooiingsfiguur op de sensor kleiner of anders gezegd de scherptediepte groter. Nogmaals de foto wordt niet scherper, maar de onscherpte wordt kleiner. Maar als een foto minder onscherper wordt, wordt deze toch scherper hoor ik je denken. Nee!! De onscherpte wordt zo klein dat deze onscherpte bijna niet meer te zien is. Laat ik het anders verklaren door een rekensom. Ik heb een getalswaarde en deze deel ik door bijvoorbeeld drie en blijf dit herhalen. De uitkomst zal steeds kleiner worden, maar nooit op nul uitkomen. De onscherpte van de foto wordt steeds kleiner maar zal nooit scherp worden. Oke dit is de zuivere theorie, maar daardoor wordt het geheel wel duidelijker en is de realiteit.
De groothoeklens van 28mm en de telelens van 300mm.
Twee verschillende lenzen maar ze hebben een overeenkomst die tegengesteld is. Weer zo’n opmerking die vreemd overkomt. Maar laat mij dit even verduidelijken.
Ik maak met de 28mm een foto van een voorwerp op 6 meter met diafragma 8.0 De scherptediepte is hierbij groot of anders gezegd de toenemende mate van onscherpte van de verstrooiingsfiguur ligt verder van het originele voorwerp op 6 meter af.
Ik maak dezelfde foto met de telelens van 300mm op 6 meter afstand met diafragma 8.0. De scherptediepte lijkt veel kleiner. Waarom is er verschil in de scherptediepte.
Heeft het gebruik van een lens met een grotere brandpuntsafstand dan werkelijk invloed op deze scherptediepte. Ja en nee.
In principe is diafragma 8.0 bij een groothoeklens even groot als bij een telelens van 300mm. Dus hier en dientengevolge dit kan dus geen verandering in de scherptediepte veroorzaken.
Maar laten we de beide lenzen eens naast elkaar leggen. De groothoek heeft een grote beeldhoek in horizontaal en verticaal vlak waardoor er meer op de foto wordt afgebeeld zowel in horizontaal als verticaal vlak, echter in de diepte lijkt alles dichter bij elkaar te komen. De wijdere beeldhoek heeft in relatieve zin als gevolg dat alles kleiner wordt. En dit feit heeft tot gevolg dat de scherptediepte behorend bij diafragma 8.0 groter lijkt doordat het beeld in de diepte lijkt gecomprimeerd.
De telelens echter heeft een veel kleinere beeldhoek en maken we een foto vanuit het zelfde standpunt zal er door de kleinere beeldhoek, minder op de foto komt en alles groter wordt, zowel in het horizontale en verticale vlak en in de diepte. Het beeld in de diepte wordt (in tegenstelling tot bij de groothoek) niet gecomprimeerd maar uit elkaar getrokken. De onderlinge afstanden in de diepte lijken groter waardoor de scherptediepte kleiner. En dat veroorzaakt het verschil in scherptediepte bij een groothoek en telelens.
Overigens is deze scherptediepte niet zoals je zou verwachten 50% voor het scherpstelpunt en 50% achter dit punt. Deze verhouding ligt op 1/3 voor het scherpstelpunt en 2/3 achter het scherpstelpunt.

micheljansenfotografie

Fotografie in woord


Tot nu toe waren mijn geschreven berichten omtrent fotografie in het algemeen en qua onderwerp zeer divers als aparte berichten in het menu vermeld. Als feedback kreeg ik van Lucy Badoux het idee voorgeschoteld deze artikelen te bundelen en als submenu onder 1 map onder te brengen. Dus worden vanaf heden mijn geschreven berichten omtrent fotografie en bijzaken in deze map gebundeld.

Als geschreven artikelen zijn reeds bijgevoegd:

Witbalans

De SD Geheugenkaartjes

Onderhoud Camera, Lenzen en Sensor

Is mijn sensor vuil?

Reinigingssets

Hoe controleer ik of mijn sensor vuil is.

Welke Compositie Theorie

Reflecties, spiegeling

De zin en onzin van het UV filter

De zin en onzin van het UV filter (2)

De Tas

 

Witbalans


Het bepalen van de Witbalans.

Weer zo’n uitgebreid technisch artikel vol bla bla bla over witbalans, vraag je je wellicht af bij het lezen van de koptekst. Hier kan ik kort en krachtig een uitsluitsel over doen: “Nee”!
Met betrekking tot Witbalans en wat het precies is en inhoud, wat het doet of eventueel niet doet, daar staan genoeg artikelen over geschreven op het internet. Fotografeer je trouwens in Jpeg dan kun je het artikel lezen maar heeft het geen invloed op jouw foto’s. Jpeg bestanden worden door de camera zelf bewerkt en zijn dus kant en klaar. Echter fotografeer je, net zoals ik, in Raw dan zou dit artikel je tijdens het bewerken van je ruwe beelden werk besparen.
Vooraf, op de place to be als ik het zo mag uitdrukken begon ik in het verleden mijn fotoshoot met het maken van een ijkfoto van mijn grijskaart, waarmee ik later bij het bewerken mijn juiste witbalans kon instellen. Echter was dit een vervelend en min of meer tijdrovend iets, alvorens ik mijn ruwe Raw beelden kon bewerken en omzetten naar Jpeg bestanden.
Een oplettende lezer zal al gemerkt hebben dat ik in de verleden tijd spreek. Want de grijskaart heb ik nog wel, maar min of meer als …
Regelmatig surf ik nog wel eens op het internet zoekende naar interessante artikelen betreffende fotografie. Naast artikelen die leuk zijn om te lezen of meer zijn geschreven voor de pro-fotografen, zijn er ook artikelen die voor de amateur-fotograaf een verandering in zijn denken en doen veroorzaken. En zo ook dit artikel.
Het ging hier over de Expodisc 2.0. Wat is dat?? hoor ik je denken.
Wel lees en huiver: met de expodisc 2.0 bepaal je op een kinderlijk eenvoudige manier, direct ( in tegenstelling tot de grijskaart welke dit indirect doet) de juiste witbalans onder iedere lichtomstandigheid.
expodisc-2-0-witbalans-filter-77mm
Ik gebruik de expodisc nu ongeveer een half jaar, en moest ik voorheen altijd de witbalans dmv de gemaakte foto van de grijskaart in Lightroom instellen, is dit nu de instelling die ik bij voorbaat over sla en de instelling laat staan op: als opname. Onder andere te koop bij cameranu.nl.
De expodisc 2.0 werkt echt.

Maar nu, hoe de Expodisc te gebruiken. De disc is leverbaar in twee filtermaten namelijk 77mm en 82mm rond.  De filtermaten van je objectieven zijn uiteraard verschillend maar geen probleem. Kijk wat je grootste objectief-filtermaat is en pas hier de diameter van de expodisc op aan. Deze kan namelijk ook voor je lens gehouden worden waarbij wel gelet dient te worden op het feit dat de expodisc de volledige diameter van je objectief bedekt.

De handelswijze voor de Nikon:

Ga naar menu, kies opname-menu en vervolgens rechts naar witbalans. Klik op oke waarbij de je handmatige voorinstelling ziet staan. Open deze en kies “Meten” door op “oke” te drukken. Hierna vraagt de camera of de bestaande gegevens mogen worden overschreven en bevestig dit met “ja” door op “oke” te drukken. Plaats de Expodisc voor de lens, richt op de lichtbron welke je voorwerp verlicht en druk af. De camera leest de gegevens en slaat deze op. De witbalans voor deze sessie is opgeslagen. Veranderen de lichtomstandigheden omdat je bijvoorbeeld foto’s gaat maken met kunstlicht, herhaal dan bovenstaande handelingen en de witbalans is dan voor die lichtbron ingesteld. Het bespaart zoveel tijd tijdens het bewerken van de foto’s daar de witbalans al reeds is ingesteld. Kinderlijk eenvoudig, maar het werkt perfect.